วันเพ็ญเดือนสิบสอง น้ำนองเต็มตลิ่ง นี่คือสัญญาณบอกว่า เราทั้งหลายชายหญิงไปลอยกระทงกัน เถิดจ้า
ก่อนที่จะลอยกระทง เคยสงสัยกันไหมว่า ประเพณีนี้มีความเป็นมาอย่างไร เริ่มต้นตั้งแต่เมื่อใด ?
วันลอยกระทงจะตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตาม ปฏิทินจันทรคติไทย มักอยู่ในช่วงเดือนพฤศจิกายนตามปฏิทินสุริยคติ ประเพณีนี้กำหนดขึ้นเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ และขอขมาต่อพระแม่คงคา มีบางความเชื่อเชื่อกันว่าเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทที่ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที มีบางความเชื่อที่เชื่อว่าเพื่อบูชาพระเป็นเจ้าทั้งสาม คือพระอิศวร พระ นารายณ์ และพระพรหม ตามประเพณีพราหมณ์ และก็มี บางความเชื่อเชื่อว่า เป็นการบูชาพระอุปคุตอรหันต์หรือ พระมหาสาวก
สำหรับราชอาณาจักรไทยเชื่อกันว่า ประเพณีลอยกระทงเริ่มขึ้นครั้งแรกในสมัยกรุงสุโขทัย เรียกว่า พิธีจองเปรียง ซึ่งเป็นการลอยพระประทีป ต่อมานางนพมาศ สนมเอก ของพระร่วง ได้นำดอกโคทมซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะ วันเพ็ญเดือนสิบสองมาใช้ใส่เทียนประทีป ดัดแปลงเป็นรูปกระทงดอกบัวแทนการลอยโคม เพื่อเป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทที่แม่น้ำนัมทามหานทีซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่ง ของประเทศอินเดีย
พระร่วงทรงให้ลอยกระทงไปตามสายน้ำ ในหนังสือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ พระร่วงตรัสว่า “แต่นี้สืบไปเบื้องหน้า โดยลำดับกษัตริย์ในสยามประเทศ ถึงกาลกำหนดนักขัตฤกษ์วันเพ็ญเดือน 12 ให้ทำโคมลอย เป็นรูปดอกบัวอุทิศสักการะบูชาพระพุทธบาทนัมทามหานทีตราบเท่ากัลปาวสาน” กาลต่อมาในสมัยรัตนโกสินทร์มีการทำกระทงขนาดใหญ่และสวยงาม ดังพระราชพงศาวดารของเจ้าพระยาทิพาราชวงศ์ว่าไว้ “ครั้นมาถึงเดือน 12 ขึ้น 14 […]
โดย ผู้จัดการออนไลน์
3 พฤศจิกายน 2551 16:30 น.
อลังการม่านน้ำกลางกว๊านพะเยา
ประเพณี “ลอยกระทง” ที่ยึดถือเป็นธรรมเนียนปฏิบัติสืบทอดกันมาแต่ช้านาน จะตรงกับวันเพ็ญ เดือนยี่เหนือ (เดือนพฤศจิกายน) หัวใจหลักของประเพณีการลอยกระทง โดยเฉพาะในแถบล้านนา จะยึดถือ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือนยี่ หรือ “วันยี่เป็ง” เป็นวันสำคัญ
ในวันนี้จะเป็นวันขอขมาต่อแม่น้ำคงคาและพระแม่คงคา ที่ได้กระทำสิ่งไม่ดีต่อแม่น้ำลำคลอง ในช่วงเช้าจะมีการทำบุญตักบาตร และมีเทศน์มหาชาติฉบับล้านนา ตั้งแต่เช้ามืดจนถึงกลางคืน มีการปล่อยโคมลอยขึ้นบนท้องฟ้า
ซึ่งชาวล้านนาถือว่า การลอยโคมนี้เป็นการปล่อยเคราะห์ ปล่อยโศก บ้างเชื่อว่า เพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณี บนสรวงสวรรค์ นอกเหนือจากการลอยกระทง ที่กระทำเพื่อขอขมาต่อแม่น้ำและเพื่อลอยเคราะห์ลอยโศกออกจากตัวเราเช่นกัน
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของยี่เป็งลอยโคมนับ10,000 ดวง
ลอยโคม 10,000 ดวง ประดับฟ้ายามราตรี
สำหรับในปีนี้ประเพณีลอยกระทง จะตรงกับวันที่ 12 พ.ย.2551 ในพื้นที่หลายจังหวัดทั่วไทย ก็ต่างเตรียมพร้อมจัดงานกันอย่างถ้วนหน้า และที่ “จังหวัดพะเยา” หนึ่งจังหวัดล้านนาตะวันออก จังหวัดเล็กๆอันเงียบสงบก็เฉกเช่นเดียวกัน ที่ได้เตรียมจัดงานประเพณีลอยกระทงอย่างยิ่งใหญ่ไม่แพ้ที่ใด
แต่เนื่องจากปวงชนชาวไทย อยู่ในห้วงของการจัดพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ที่จะมีขึ้นในระหว่างวันที่ 14 –19 พ.ย.2551นี้ […]
วันลอยกระทงตรงกับวันขึ้น 15 คำ เดือน 12 ประเพณีลอยกระทงมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยประมาณ 700 ปีมาแล้ว
ประเพณีลอยกระทงได้เข้าสู่ประเทศไทยในสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานีประมาณ พ.ศ. 1800 ดังปรากฏในหนังสือนางนพมาศ ผู้เป็นพระสนมเอกของพระร่วงเจ้าว่า “ครั้นวันเพ็ญเดือน 12 ข้าน้อยได้กระทำโคมลอย คิดตกแต่งให้งามประหลาดกว่าโคมสนมกำนัลทั้งปวงจึงเลือกผกาเกษรสีต่างๆ มาประดับเป็นรูปกระมุทกลีบบานรับแสงจันทร์ใหญ่ประมาณเท่ากงระแทะ ล้วนแต่พรรณดอกไม้ซ้อนสีสลับให้ป็นลวดลาย…” เมื่อสมเด็จพระร่วงเจ้าได้เสด็จฯทางชลมารค ทอดพระเนตรกระทงของนางนพมาศก็ทรงพอพระราชหฤทัย จึงมีพระราชโองการฯให้จัดพิธีลอยกระทงเป็นประจำทุกปี ในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสองพระราชพิธีนี้จึงได้ถือปฏิบัติเป็นประจำจนกระทั่งบัดนี้
ประวัติความเป็นมา
ประเพณีลอยกระทงมีมานานจนสืบประวัติไม่ได้ และไม่มีในคัมภีร์ทางศาสนาเสฐียรโกเศศ (พระยาอนุมานราชธน) ได้ค้นคว้าที่มาของประเพณีลอยกระทงไทยทุกภาคตลอดจนถึงประเทศใกล้เคียงคือ พม่า กัมพูชา จีน อินเดีย ได้ความว่ามีประเพณีลอยกระทงทุกประเทศด้วยเหตุผลต่างๆ กัน
สรุปเหตุผลของการลอยกระทงในประเทศไทยดังนี้
1. เพื่อขอขมาแม่คงคา เพราะได้อาศัยนำท่านกินและใช้ และอีกประการหนึ่งมนุษย์มักจะทิ้งและถ่ายสิ่งปฏิกูลลงไปในนำด้วย
2. เพื่อสักการะรอยพระพุทธบาทนัมมทานที ซึ่งประพุทธเจ้าทรงประทับรอยพระบาทประดิาฐานไว้บนหาดทรายที่แม่น้ำนัมมทานที ในประเทศอินเดีย
3. เพื่อลอยทุกข์โศกโรคภัย และสิ่งไม่ดี คล้ายกับพิธีลอยบาปของพราหมณ์
4. เพื่อบูชาพระอุปคุต ชาวไทยภาคเหนือให้ความเคารพแกพระอุปคุตอย่างสูง ซึ่งตามตำนานเล่าว่าเป็นพระมหาเถระรูปหนึ่งที่มีอิทธิฤทธิ์มากสามารถปราบพญามารได้
การลอยกระทงไม่มีพิธีรีตอง เพียงแต่ขอให้มีกระทงจะทำด้วยอะไรก็ได้ เช่น ใบตอง การกล้วย กาบพลับพลึง เปลือกมะพร้าว กระดาษ จุดธูปเทียนปักที่กระทงแล้วอธิษฐานตามที่ตนปรารถนา เสร็จแล้วจึงลอยไปที่แม่น้ำลำคลอง
คอลัมน์ พาทัวร์โดย เพ็ญรุ่ง ใยสามเสน
เวียนมาถึงแล้ว งานประเพณีอันยิ่งใหญ่ “ลอยกระทง” ของไทย เป็นฤดูท่องเที่ยวระดับโลกที่นักท่องเที่ยวนานาชาติตั้งตารอเดินทางเข้าร่วมงานเพ็ญเดือนสิบสอง จะทำให้ “เที่ยวไทยครึกครื้น เศรษฐกิจคึกคัก”
ปีนี้วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตรงกับวันพุธที่ 12 พฤศจิกายน “การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย” (ททท.) วางโปรแกรมเชิญชวนนักท่องเที่ยวร่วมกิจกรรมประเพณีทั่วไทยในพื้นที่หลัก เริ่มที่ “สีสันแห่งสายน้ำมหกรรมลอยกระทง” กรุงเทพฯ เตรียมจัดแสดงศิลปวัฒนธรรม สร้างบรรยากาศย้อนยุคท่องเที่ยวทางน้ำตามรอยพระราชอาคันตุกะ ไหว้พระ 9 วัด โดยเฉพาะโรงแรม ร้านอาหาร สถานที่ท่องเที่ยวริมฝั่งเจ้าพระยาเตรียมประดับไฟทั้งเดือน
Continue reading about ประเพณียิ่งใหญ่ “ลอยกระทง” ทั่วไทย กรุงเทพฯ-สุโขทัย-ตาก-เชียงใหม่-อยุธยา