ความเป็นมาและความสำคัญทางประวัติศาสตร์

   © บริเวณท่าพระจันทร์แต่เดิมเคยเป็นบริเวณของ กรมกลวงประจักษ์ศิลปาคม  ซึ่งต่อมาภายหลังได้ถวายที่ดิน บริเวณนี้ให้แก่พระคลังข้างที่  ( ปัจจุบันคือสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ )   และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ขอเช่าที่ดินบริเวณนี้จากพระคลังข้างที่  เพื่อทำเป็นท่ารับส่งคนโดยสาร  โดย สร้างขึ้นในปลายสมัย ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ฯ   นั่นเอง  ภายหลังได้มีผู้มาติดต่อขอเช่าช่วงท่าพระจันทร์นี้ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  เพื่อดำเนินกิจการเกี่ยวกับการ รับส่งคนโดยสารเสียเอง ท่านผู้นั้นคือ  พระยาสากล  หลังจากนั้น  คุณหญิง  บุนปัน ( ภริยาพระราช-มนตรี ) ได้ดำเนินกิจการต่อมา ในปัจจุบันคุณหญิงสุภัทรา  สิงหลกะ   ได้ดำเนินการอยู่

            ท่าพระจันทร์มีทั้งหมด  ๓  ท่า  ได้แก่

• -      ท่าพระจันทร์เหนือ   เป็นท่าสำหรับเรือข้ามฟากไปยังท่ารถไฟและโรงพยาบาลศิริราช
• -     ท่าพระจันทร์กลาง  เป็นท่าสำหรับเรือข้ามฟากไปยังท่าพรานนก
• -     ท่าพระจันทร์ใต้  ( เดิมเรียกท่าวัดมหาธาตุ )  แต่เดิมเป็นท่าสำหรับเรือข้ามฟากไปยังท่าศิริราช  แต่ปัจจุบัน เรือที่ใช้วิ่งรับส่ง ผู้โดยสารไปยังท่าศิริราชนั้น ได้ไปรวมอยู่ที่ท่าพระจันทร์เหนือแล้ว  ท่านี้จึงไม่ได้ใช้เป็นท่าเรือข้ามฟาก  แต่ยังคงใช้เป็นที่ จอดเรือหางยาวแทน

บริเวณท่าพระจันทร์นี้  นอกจากเป็นที่จอดเรือข้ามฟากและเรือหางยาว เพื่อบริการรับส่งคนโดยสารแล้ว   ใกล้กับบริเวณท่า ยังเป็นที่ตั้งของร้านอาหาร   ร้านค้ามากมาย    ทำให้บริเวณท่าพระจันทร์แลดูคับแคบ และแออัดหนาแน่นไปด้วยผู้คน

ชื่อราชการ                         ท่าพระจันทร์

ที่ตั้ง                                           ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ข้างมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  แขวงพระบรมมหาราชวัง เขต

พระนคร  กรุงเทพมหานคร

เนื้อที่                                เฉพาะเนื้อที่บริเวณตัวท่าทั้งสามท่าประมาณ   ๘๔๗   ตารางเมตร

สร้าง                                          ท่าเดิมสร้างขึ้นปลายสมัยรัชกาลที่   ๕  แต่ได้รับการปรับปรุงท่าเสียใหม่ในสมัยรัชกาล

ที่  ๙

อาณาเขต                                 ทิศเหนือ            จรด      มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

                                                   ทิศใต้                จรด      อาคารพาณิชย์

                                                   ทิศตะวันออก     จรด      ถนนพระจันทร์

                                                   ทิศตะวันตก       จรด      แม่น้ำเจ้าพระยา

ขนาดของสิ่งก่อสร้าง           ท่าพระจันทร์เหนือ โป๊ะขนาดกว้าง ๗.๐๐ เมตร ยาว ๑๑.๓๐ เมตร สูง ๓.๐๐ เมตร

                                                                               (มีหลังคา)(คอนกรีต) สะพานขนาดกว้าง ๒.๐๐ เมตร ยาว ๘.๐๐

                                                                                เมตร สูง ๔.๕๐ เมตร

  ท่าพระจันทร์กลาง  โป๊ะขนาดกว้าง  ๖.๕๐  เมตร  ยาว  ๑๐.๐๐  เมตร  สูง  ๓.๐๐

      เมตร  ( มีหลังคาคอนกรีต )  สะพานขนาดกว้าง  ๒.๒๐  เมตร 

        ยาว  ๗.๒๐  เมตร  สูง ๔.๕๐ เมตร

  ท่าพระจันทร์ใต้    (เลิกใช้แล้ว)โป๊ะขนาดกว้าง  ๓.๐๐  เมตร  ยาว  ๔.๕๐  เมตร

      (คอนกรีต)สะพานขนาดกว้าง๑.๐๐เมตรยาว ๖.๐๐ เมตร

สภาพแวดล้อมทั่วไป

   ภายในตัวท่าพื้นปูด้วยไม้กระดาน   มีแผงลอยขายขนมและร้านค้าขายอาหาร  เครื่องดื่ม  ร้านขายสินค้า ประเภทเครื่องประดับ  กระเป๋า  รองเท้า  เสื้อผ้า  หนังสือ  ฯลฯ   ผู้คนสัญจรไปมามากมาย  จากโป๊ะขึ้นมามีทางเดินเข้ามาที่ตัวท่า   มีประตูเหล็กโปร่งกั้น ระหว่างทางเข้าออก   มีที่ขายตั๋วโดยสารข้ามฟากตรงระหว่างที่ประตูกั้นนี้

   จากถนนพระจันทร์มาสู่ท่าเรือ  มีร้านค้าขายหลายประเภทและหาบเร่  ผู้คนสัญจรไปมาตลอดเวลาในบริเวณท่าพระจันทร์นี้แบ่งออกเป็น  ๓  ท่าคือ  ท่าพระจันทร์เหนือ   ท่าพระจันทร์กลาง   ท่าพระจันทร์ใต้   ท่าพระจันทร์เหนือ กับท่าพระจันทร์กลางอยู่บริเวณใกล้ ๆ  กัน   สำหรับท่าพระจันทร์ใต้นั้น หมดสภาพการใช้แล้ว   ปัจจุบันเป็นบ้านผู้คนปลูกอาศัยและค้าขายกันเป็นส่วนมาก

ลักษณะทางสถาปัตยกรรม

บริเวณตัวท่าพระจันทร์เหนือแยกออกเป็น  ๒  ท่า  ซึ่งทั้ง  ๒  ของตัวเท่านั้นเป็นพื้นไม้ หลังคามุงสังกะสีอยู่ติดกันทั้ง  ๒  ท่า  ซึ่งเป็นท่าที่ประชาชนใช้ข้ามฟากจากท่าพระจันทร์เหนือ ไปท่าพรานนกท่าหนึ่ง   และท่ารถไฟอีกท่าหนึ่ง  บริเวณตัวท่ามีร้านขายอาหาร และแผงขายหนังสือ  ยังมีตู้เก็บค่าโดยสารข้ามฟาก  ส่วนตัวโป๊ะก็มี  ๒  โป๊ะ  มีบันไดจากตัวท่าทอดสู่ตัวโป๊ะ  ตัวโป๊ะเป็นพื้นไม่มีหลังคาและที่นั่งให้ผู้โดยสารเรือนั่งพัก

   ตัวท่าพระจันทร์กลาง  ตัวท่าเป็นไม้  พื้นไม้เสาคอนกรีต  มีหลังคาเป็นคอนกรีตตัวท่าขึ้นลงไปในแม่น้ำ มีบันไดทอดจากตัวท่าไปสู่ตัวโป๊ะ   สำหรับให้ผู้ที่ข้ามฟากไปท่าศิริราชเดินไปยังตัวโป๊ะ  บริเวณตัวโป๊ะเป็นไม้  และมีม้านั่งให้ผู้โดยสารที่จะข้ามฟาก  นอกจากนี้บนตัวโป๊ะ  ยังมีตู้เก็บค่าโดยสารเรือ ผู้ที่จะข้ามฟาก

   ตัวท่าพระจันทร์ใต้  ตัวท่าเป็นพื้นคอนกรีต  หลังคามุงกระเบื้องยื่นลงไปในแม่น้ำเนื่องจากตัวท่าพระจันทร์ใต้  มิได้มีการ ใช้ประโยชน์แล้ว   ตัวโป๊ะถูกรื้อเหลือแต่ตัวท่าซึ่งใช้เป็นที่วางของเฉย ๆ